AKTUALNOŚCI  >  WYDARZENIA  >  SZCZEGÓŁY
09.06.2014
35 lat wznowionego Orderu Świętego Stanisława

Ustanowiony w 1765 roku Order Świętego Stanisława pozostawał w dyspozycji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, jego założyciela i I Wielkiego Mistrza, do 1795 roku. W latach następnych Order przechodził trudny okres spowodowany rozbiorami Polski. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku i później, aż do 1979 roku w zasadzie nie był nadawany, poza nieuprawnionymi próbami rosyjskiego księcia Golicyna działającego we Włoszech (1950-1970).

Wznowienia Orderu Świętego Stanisława dokonał Juliusz Nowina-Sokolnicki dnia 9 czerwca 1979 roku, pełniący wówczas funkcję Prezydenta RP na Uchodźstwie (równolegle z Edwardem Raczyńskim). Był to czas, w którym polskie władze emigracyjne nie posiadały już międzynarodowego uznania dyplomatycznego. Niemniej, władze te nadal istniały i podejmowały różne akcje aż do 1990 roku.

Odnowiony w polskim środowisku emigracyjnym w Anglii, Order Świętego Stanisława w hierarchii odznaczeń zajął trzecie miejsce po Orderze Orła Białego i odznaczeniu militarnym - Orderze Virtuti Militari, poprzedzając Order "Polonia Restituta" ustanowiony w 1921 roku.

Na trzy miesiące przed swą rezygnacją z wykonywanej funkcji Prezydenta RP na Uchodźstwie (w związku z zaplanowanymi wyborami Prezydenta w kraju), Juliusz Nowina-Sokonicki przekształcił Order w "Suwerenny Order Świętego Stanisława" - międzynarodowe odznaczenie rycerskie "poświadczające braterstwo mężów wszystkich wiar i ras". Wydany przez niego na tą okoliczność Dekret z dnia 15 września 1990 roku, jak również w 1999 roku "Poprawiona Konstytucja" tego orderu (czyli zmieniony Statut z dn. 11.11.1984 r.) - nie zawierały już postanowień mówiących o obowiązku wyróżnionych nim osób do zachowania dozgonnej wierności narodowi i państwu polskiemu. W dekrecie pojawił się natomiast prawnie (i moralnie) niedopuszczalny zapis wskazujący na próbę przejęcia Orderu Świętego Stanisława na prywatny użytek Juliusza Nowiny-Sokolnickiego i jego rodziny. Order "zmodyfikowany" przez Juliusza Nowinę-Sokolnickiego stał się nowym, odrębnym odznaczeniem, który - jak to określono w "Poprawionej Konstytucji" - miał być postrzegany "następcą prestiżowego orderu ustanowionego w 1765 r. przez króla Polski".

Pierwszą podróż do kraju w ramach popularyzowania "następcy" Orderu Świętego Stanisława, Juliusz Nowina-Sokolnicki odbył w maju 1995 roku. Przy tej okazji przeprowadził też pierwszą w Warszawie inwestyturę, którą zorganizowali: Henryk Leopold Kalinowski, Stanisław Zygmunt, Jerzy Korwin-Ślubowski. Z kolei w następnym roku, staraniem Zdzisława Czajkowskiego z Bielska-Białej oraz w porozumieniu z Juliuszem Nowiną-Sokolnickim, powstała najstarsza w Polsce w pełni sformalizowana struktura Orderu Świętego Stanisława - sądownie zarejestrowane stowarzyszenie p.n. Bractwo Orderu Świętego Stanisława (od 1998 roku z siedzibą w Krakowie).

Członkowie Bractwa (i jego Kapituły Polskiej) współpracowali przez kilka lat z VIII Wielkim Mistrzem próbując nadać Orderowi Świętego Stanisława charakter zgodny z ideowym przesłaniem zawartym z królewskim Statucie z 1765 roku. Brak zgody Juliusza Nowiny-Sokolnickiego na kontynuowanie i promowanie tej tradycji, spowodował zakwestionowanie jego działalności, co w efekcie doprowadziło do wyboru w dniu 19 stycznia 2002 roku (krajowej) Wielkiej Kapituły Orderu Świętego Stanisława z siedzibą w Krakowie. Powołana kapituła podjęła działalność w miejsce dotychczas funkcjonującej "londyńskiej" Wielkiej Kapituły. Juliusz Nowina-Sokolnicki nadal prowadził swą orderową działalność, która - jako sprzeczna z pryncypiami autentycznego Orderu Świętego Stanisława - nie znalazła akceptacji w polskim społeczeństwie. Istniejące grupy, które pod różnymi nazwami (odwołującymi się do królewskiego Orderu Świętego Stanisława) nadal kontynuują kierunek obrany przez Juliusza Nowinę-Sokolnickiego, znajdują się dziś poza głównym nurtem Orderu Świętego Stanisława.

Odnowiciel Orderu Świętego Stanisława - VIII Wielki Mistrz Juliusz Nowina-Sokolnicki - propagował utworzone przez siebie "międzynarodowe odznaczenie (...) mężów wszystkich wiar i ras" do końca swego życia. Jego śmierć (17.08.2009 r.) zakończyła pewien etap w historii Orderu. Kolejny, aktualnie urzędujący IX Wielki Mistrz Stanisław Pagacz kontynuuje polską i królewską tradycję Orderu Świętego Stanisława, działając zgodnie z orderowym Kodeksem Fundamentalnym i współpracując z Bractwem Orderu Świętego Stanisława.

35. rocznicę wznowionego Orderu Świętego Stanisława obchodzimy w poczuciu dobrze spełnionego obowiązku. Wraz z wyborem IX Wielkiego Mistrza (18.08.2009 r.) nastał nowy czas i nowe możliwości rozwoju historycznego Orderu. To wielka szansa dla wszystkich Polaków i naszych przyjaciół w świecie, a szczególnie dla Dam i Kawalerów Orderu, którzy bez ograniczeń mogą dziś kultywować prawdziwą i właściwą naturę Orderu Świętego Stanisława.

Bractwo Orderu Świętego Stanisława zaprasza w swoje szeregi tych, którzy w oparciu o chrześcijański program Opus Ordinis pragną włączyć się w patriotyczną działalność na rzecz narodu i państwa polskiego.

wstecz



              Strona Bractwa Orderu Świętego Stanisława